دانستنی‌ها
بلندترین کوه‌های جهان و ایران؛ فهرست کامل با ارتفاع
آخرین به‌روزرسانی:
«بلندترین کوه جهان کدام است؟» از آن سوال‌هایی است که همه جوابش را می‌دانند: اورست. اما اگر بپرسید دومین کوه بلند کدام است، یا بلندترین قله‌ی ایران چقدر ارتفاع دارد، جواب‌ها کم‌کم سخت می‌شود. در این مقاله ده قله‌ی بلند جهان، بلندترین قله‌های هر قاره و کوه‌های مهم ایران را با هم مرور می‌کنیم و چند نکته‌ی کمتر شنیده‌شده هم اضافه می‌کنیم.
ده قله‌ی بلند جهان
همه‌ی ده قله‌ی زیر بالای ۸٬۰۰۰ متر هستند و در رشته‌کوه‌های هیمالیا و قراقوروم در آسیا قرار دارند. ارتفاع‌ها به متر و از سطح دریا هستند.
| رتبه | قله | ارتفاع (متر) | محل |
|---|---|---|---|
| ۱ | اورست | ۸٬۸۴۹ | نپال و تبت (چین) |
| ۲ | کی‌تو (K2) | ۸٬۶۱۱ | پاکستان و چین |
| ۳ | کانگچنجونگا | ۸٬۵۸۶ | نپال و هند |
| ۴ | لوتسه | ۸٬۵۱۶ | نپال و تبت |
| ۵ | ماکالو | ۸٬۴۸۵ | نپال و تبت |
| ۶ | چو اویو | ۸٬۱۸۸ | نپال و تبت |
| ۷ | دائولاگیری | ۸٬۱۶۷ | نپال |
| ۸ | ماناسلو | ۸٬۱۶۳ | نپال |
| ۹ | نانگاپاربات | ۸٬۱۲۶ | پاکستان |
| ۱۰ | آناپورنا ۱ | ۸٬۰۹۱ | نپال |
این ده قله بخشی از «چهارده هشت‌هزارمتری» جهان‌اند. نخستین کسی که همه‌ی چهارده قله را صعود کرد، کوهنورد ایتالیایی رینهولد مسنر بود (۱۹۸۶) و بدون اکسیژن کمکی انجام داد.
ارتفاع اورست چقدر است؟
سال‌ها عدد ۸٬۸۴۸ متر در کتاب‌ها نوشته می‌شد. در سال ۲۰۲۰ چین و نپال با اندازه‌گیری مشترک عدد ۸٬۸۴۸٫۸۶ متر را اعلام کردند که از آن پس رسمی شد. به همین دلیل در منابع قدیمی‌تر ممکن است ارتفاع کمی متفاوت ببینید. بیش از هفتاد سال پیش، در سال ۱۹۵۳، ادموند هیلاری و تنزینگ نورگی نخستین صعودکنندگان اورست بودند.
«بلندترین» همیشه یعنی «از سطح دریا»؟
- از سطح دریا: اورست بلندترین است.
- از کف اقیانوس تا قله: قله‌ی مائونا کئا در هاوایی اگر از کف اقیانوس اندازه‌گیری شود، بیش از ۱۰ هزار متر ارتفاع دارد و از اورست بلندتر است، هرچند فقط حدود ۴٬۲۰۰ متر آن از آب بیرون است.
- دورترین نقطه از مرکز زمین: چون زمین کاملا گرد نیست و در استوا برآمده است، قله‌ی چیمبورازو در اکوادور از مرکز زمین دورتر از اورست است.
پس جواب درست به «بلندترین کوه» به تعریف شما بستگی دارد.
بلندترین قله‌ی هر قاره
- آسیا: اورست، حدود ۸٬۸۴۹ متر
- آمریکای جنوبی: آکونکاگوا در آرژانتین، حدود ۶٬۹۶۱ متر (بلندترین قله‌ی بیرون از آسیا)
- آمریکای شمالی: دنالی (ماکینلی) در آلاسکا، حدود ۶٬۱۹۰ متر
- آفریقا: کلیمانجارو در تانزانیا، حدود ۵٬۸۹۵ متر
- اروپا: البروس در قفقاز، حدود ۵٬۶۴۲ متر (اگر مرز اروپا را در رشته‌کوه قفقاز بدانیم؛ بعضی منابع مون‌بلان با حدود ۴٬۸۰۶ متر را بلندترین می‌دانند)
- جنوبگان (قطب جنوب): ماسیف وینسون، حدود ۴٬۸۹۲ متر
- اقیانوسیه: پونچاک جایا در اندونزی، حدود ۴٬۸۸۴ متر
این‌که البروس یا مون‌بلان بلندترین قله‌ی اروپاست، نمونه‌ی دیگری از اختلاف بر سر تعریف مرز قاره‌هاست.
بلندترین کوه‌های ایران
ایران کشوری کوهستانی است و دو رشته‌کوه بزرگ البرز در شمال و زاگرس در غرب و جنوب غرب آن را قاب گرفته‌اند.
- دماوند: با حدود ۵٬۶۰۹ متر بلندترین قله‌ی ایران و بلندترین آتشفشان آسیا. این قله در رشته‌کوه البرز و نزدیک تهران قرار دارد و در اسطوره‌های ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ در شاهنامه، ضحاک را در دماوند به بند می‌کشند.
- علم‌کوه: حدود ۴٬۸۵۰ متر در البرز مرکزی (کلاردشت)، دومین قله‌ی بلند ایران و معروف به سخت‌ترین دیواره‌ی سنگی کشور.
- سبلان: حدود ۴٬۸۱۱ متر، آتشفشان خاموش در استان اردبیل.
- دنا: حدود ۴٬۴۰۹ متر، بلندترین قله‌ی رشته‌کوه زاگرس.
- زردکوه: حدود ۴٬۲۲۱ متر در زاگرس مرکزی (بختیاری)، سرچشمه‌ی رودهای کارون و زاینده‌رود.
- تفتان: حدود ۳٬۹۴۰ متر، آتشفشان نیمه‌فعال در سیستان و بلوچستان.
- توچال: حدود ۳٬۹۰۰ متر، کوهی که مشرف به تهران است و تله‌کابین دارد.
- سهند: حدود ۳٬۷۰۷ متر در آذربایجان شرقی.
چند نکته‌ی جالب
- در بالای ۸٬۰۰۰ متر به آن «منطقه‌ی مرگ» می‌گویند، چون اکسیژن برای زنده ماندن طولانی کافی نیست.
- کی‌تو را به‌خاطر دشواری صعود و سرمای زمستانی، از سخت‌ترین قله‌های جهان می‌دانند.
- هر سال چند میلی‌متر بر ارتفاع هیمالیا اضافه می‌شود؛ زیرا صفحه‌ی هند همچنان زیر صفحه‌ی اوراسیا فرو می‌رود.
جمع‌بندی
بلندترین کوه جهان اورست است، اما بسته به تعریف، مائونا کئا و چیمبورازو هم هر کدام در یک معیار رکورددارند. در ایران هم دماوند با اختلاف زیاد از بقیه بلندتر است. حالا که ارتفاع‌ها را مرور کردید، ببینید چقدر یادتان مانده است. کوییز پایین صفحه را بزنید و برای سوال‌های بیشتر به سوالات جغرافیا با جواب و سوالات ایران‌شناسی بروید.