دانستنی‌ها
دانستنی‌های جالب درباره‌ی بدن انسان
آخرین به‌روزرسانی:
بدن انسان پیچیده‌ترین ماشینی است که هر روز با آن زندگی می‌کنیم و کمتر درباره‌اش می‌دانیم. قلبی که بی‌وقفه می‌تپد، مغزی که با مصرف انرژی کمی از یک لامپ ضعیف کار می‌کند، و پوستی که هر روز خودش را نو می‌کند. در این مقاله فقط به دانستنی‌هایی می‌پردازیم که در منابع علمی و پزشکی تثبیت شده‌اند، و جایی که عدد دقیق وجود ندارد، می‌گوییم «حدود».
اسکلت و استخوان‌ها
- بدن یک انسان بزرگسال ۲۰۶ استخوان دارد. نوزادان با تعداد بیشتری (حدود ۲۷۰ تا ۳۰۰ قطعه‌ی کوچک) به دنیا می‌آیند که بعدها بعضی از آن‌ها به هم جوش می‌خورند.
- استخوان ران (فمور) بلندترین و یکی از محکم‌ترین استخوان‌های بدن است.
- رکاب (استپس) در گوش میانی، با طول حدود سه میلی‌متر کوچک‌ترین استخوان بدن است.
- تقریبا نیمی از استخوان‌های بدن در دست‌ها و پاها قرار دارند؛ هر دست ۲۷ و هر پا ۲۶ استخوان دارد.
- استخوان‌ها زنده‌اند و مدام بازسازی می‌شوند؛ تقریبا هر ده سال اسکلت بزرگسال به‌طور کامل نو می‌شود.
مغز و اعصاب
مغز انسان تنها حدود ۲ درصد وزن بدن را دارد، اما در حالت استراحت نزدیک به ۲۰ درصد انرژی بدن را مصرف می‌کند. وزن مغز یک بزرگسال حدود ۱٫۳ تا ۱٫۴ کیلوگرم است و حدود ۸۶ میلیارد نورون (یاخته‌ی عصبی) دارد. این نورون‌ها با اتصال‌های بسیار زیادی با هم ارتباط می‌گیرند.
نکته‌ی جالب اینکه خود مغز درد را حس نمی‌کند، چون گیرنده‌ی درد ندارد؛ سردردها از بافت‌های اطراف مغز می‌آیند. همچنین بخش بزرگی از افسانه‌ی «ما فقط ۱۰ درصد مغز را استفاده می‌کنیم» غلط است؛ اسکن‌ها نشان می‌دهند در طول یک روز تقریبا همه‌ی بخش‌های مغز فعال می‌شوند.
قلب و خون
- قلب حدود ۱۰۰ هزار بار در روز می‌تپد و در حالت استراحت در هر دقیقه حدود ۵ لیتر خون را پمپ می‌کند.
- بدن یک بزرگسال حدود ۵ لیتر خون دارد.
- گلبول‌های قرمز حدود ۱۲۰ روز عمر می‌کنند و مغز استخوان هر ثانیه میلیون‌ها گلبول تازه می‌سازد.
- اگر تمام رگ‌های خونی یک انسان را پشت سر هم بچینند، طولشان به هزاران کیلومتر می‌رسد.
- قلب یک عضله‌ی ماهیچه‌ای است و خودش هم به خون‌رسانی نیاز دارد؛ رگ‌هایی به نام «کرونر» این کار را انجام می‌دهند.
پوست، مو و ناخن
پوست بزرگ‌ترین عضو بدن است و مساحت آن در بزرگسالان حدود ۱٫۵ تا ۲ متر مربع است. لایه‌ی بیرونی پوست هر چند هفته یک‌بار نو می‌شود. موها در ماه حدود یک سانتی‌متر رشد می‌کنند و ناخن‌ها حدود سه میلی‌متر؛ ناخن‌های دست سریع‌تر از ناخن‌های پا رشد می‌کنند. اثر انگشت هر فرد منحصربه‌فرد است، حتی در دوقلوهای همسان.
سلول‌ها و ژن‌ها
- بدن انسان از حدود ۳۰ تا ۳۷ هزار میلیارد سلول ساخته شده است (برآوردهای علمی کمی با هم فرق دارند).
- حدود ۶۰ درصد وزن بدن را آب تشکیل می‌دهد.
- هر سلول بدن (به‌جز چند استثنا) ۴۶ کروموزوم در ۲۳ جفت دارد.
- دی‌ان‌ای دو انسان متفاوت حدود ۹۹٫۹ درصد شبیه هم است؛ تفاوت کوچک ما از همان ۰٫۱ درصد می‌آید.
- «کبد» بزرگ‌ترین عضو داخلی بدن است و توانایی بازسازی بالایی دارد.
گوارش و تنفس
- لوله‌ی گوارش از دهان تا مقعد حدود ۹ متر طول دارد و روده‌ی باریک تنها حدود ۶ تا ۷ متر آن است.
- معده اسید بسیار قوی تولید می‌کند (pH حدود ۱٫۵ تا ۳٫۵) که برای هضم و کشتن میکروب‌ها لازم است؛ لایه‌ی مخاطی، معده را از آسیب آن حفظ می‌کند.
- ریه‌ها شامل صدها میلیون کیسه‌ی هوایی ریز (آلوئول) هستند. سطح داخلی مجموعه‌ی آن‌ها حدود ۷۰ متر مربع برآورد می‌شود، چند برابر مساحت پوست.
- انسان در حالت عادی در دقیقه ۱۲ تا ۲۰ بار نفس می‌کشد.
حواس
بینی انسان می‌تواند هزاران بوی مختلف را تشخیص دهد و جوانه‌های چشایی روی زبان پنج مزه‌ی اصلی را حس می‌کنند: شیرین، شور، ترش، تلخ و اومامی. قرنیه‌ی چشم از بافت‌هایی است که رگ خونی ندارد و اکسیژن را مستقیم از هوا می‌گیرد. چشم انسان هم می‌تواند میلیون‌ها رنگ را از هم تشخیص دهد.
خواب و عادت‌ها
انسان بزرگسال حدود یک‌سوم عمرش را می‌خوابد. کم‌خوابی طولانی تمرکز، خلق و سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند. خمیازه کشیدن هنوز دلیل قطعی ندارد؛ فرضیه‌های مختلفی مثل خنک کردن مغز مطرح شده، اما هیچ‌کدام همگانی پذیرفته نشده است.
جمع‌بندی
از ۲۰۶ استخوان تا ده‌ها هزار میلیارد سلول، بدن ما پر از عددهایی است که تعجب‌برانگیزند. بیشتر این نکته‌ها را هم می‌شود به‌راحتی در مسابقه یا امتحان استفاده کرد. حالا ببینید چند تا از آن‌ها را به خاطر دارید: کوییز پایین صفحه را بزنید و برای سوال‌های بیشتر به سوالات علمی با جواب بروید.